Evrin Güvendik - TBMM Yapay Zeka Araştırma Komisyonu’nun raporunda yapay zekânın (YZ) hukuk ve yargı sistemlerindeki kullanımına ilişkin dünya örneklerine mercek tutuldu. Uygulamalara ilişkin şu bilgilere yer verildi:
Arjantin-PROMETEA & ChatGPT: Buenos Aires Savcılığı, 2017 yılında yargı kararlarını öngörüp taslak karar metinleri oluşturmak amacıyla bir sistemgeliştirdi. Hukuki karar taslaklarını hazırlama süresi 10 dakikaya kadar indirildi.
Brezilya-Victor Projesi: Federal Yüksek Mahkeme, olağanüstü temyiz başvurularını daha hızlı ele alabilmek için “Victor” adlı bir YZ programı kullanıyor.
Ön yargılı sistem
ABD-COMPAS Risk Değerlendirme Sistemi: Özellikle şartlı tahliye veya kefalet kararlarında kullanılan YZ tabanlıCOMPAS, sanıkların sabıka kaydı, demografik bilgileri ve geçmiş davranışlarını analiz ederek, yeniden suç işleme riskini değerlendiren bir skor üretiyor. Ancak sistem, özellikle ırksal azınlıklara karşı önyargılı olmakla eleştiriliyor.
ABD-Lex Machina İçtihat Analiz Sistemi: Ticaret hukuku, patent, sigortagibi alanlarda kullanılıyor. Sistem, avukatlara dava stratejilerini belirlemede destek oluyor.
Sanal yargıç
Çin-İnternet Mahkemeleri ve Akıllı Mahkeme: 2017’den bu yana Hangzhou, Pekin ve Guangzhou’dainternet mahkemeleri, tüm süreci çevrimiçi olarak yürütüyor. YZ destekli sanal yargıçlar dahi var. Tarafların mahkemeye gelmesine gerek kalmadan dijital duruşmalar yapılıyor.
Kanada-Blue J Hukuk Öngörü Sistemi: Özellikle vergi hukuku ve iş hukuku gibi karmaşık alanlarda karar destek sistemi.
Hindistan-SUPACE Karar Destek Platformu: Hâkimlerin binlerce sayfalık dilekçe ve deliller içinde kaybolmadan, doğrudan önemli noktaları ve önceki kararları görmelerine olanak tanıyor.
Robot avukatlar devrede
ABD / İngiltere-DoNotPay: Ücretsiz chatbot, basit hukuki konularda destek veriyor. Özellikle otopark cezalarına itiraz dilekçeleri hazırlayan bu sistem, 100 binden fazla cezanın iptal edilmesine yardımcı olmuş.
Singapur-iLAB Chatbot:Avukat tutma imkânı kısıtlı kişilerin adalete erişiminikolaylaştıran dijital danışman.
Çin-Hukuk Danışmanı: Mahkeme ve adliye binalarında halka rehberlik eden YZ tabanlı hukuk danışmanları devreye alındı. Bu robot, basit hukuki soruları cevaplayabiliyor.
