Anadolu Ajansının (AA) "Global İletişim Ortağı" olduğu, Belek Turizm Bölgesi'ndeki NEST Kongre Merkezi'nde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2026 kapsamında "Sistemik Geçiş Sürecinde Çok Taraflılığı Yeniden Değerlendirmek" başlıklı panel düzenlendi.
Panelde konuşmacı olarak, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Dönem Başkanı ve İsviçre Dışişleri Bakanı Ignazio Cassis, Avusturya Dışişleri Bakanı Beate Meinl-Reisinger, Portekiz Dışişleri Bakanı Paulo Rangel ve Güney Afrika Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakan Yardımcısı Alvin Botes yer aldı.
"BELİRSİZ VE STABİL OLMAYAN BİR ULUSLARARASI SİSTEMDEN BAHSEDİYORUZ"
Avusturya Dışişleri Bakanı Meinl-Reisinger, dünya genelinde daha fazla istikrarsızlık, belirsizlik, ekonomik tehdit ve insani durumdan bahsedildiğini vurguladı.
"Belirsiz ve stabil olmayan bir uluslararası sistemden bahsediyoruz." diyen Meinl-Reisinger, bu durumun soğuk savaş sonrası dönemle bağlantılı olduğuna işaret etti.
Meinl-Reisinger, güven ve diyalog oluşturmak için ortak paydada buluşulması gerektiğinin altını çizerek, "Çok taraflılık bize kalmış bir şey." dedi.
Barış ve güvenliğin kapsayıcı ve adil olması gerektiğini dile getiren Meinl-Reisinger, ülkesinin bu konuda net bir duruşa sahip olduğunu vurguladı.
Meinl-Reisinger, Birleşmiş Milletler'in (BM) önemine de işaret ederek, reforma ihtiyaç duyulduğunu ancak bunun var olanın yerine yeni bir şey koymak anlamına gelmediğini söyledi.
"Büyük güç, büyük sorumluluklarla birlikte gelir." diyen Meinl-Reisinger, reformun hem küçük, hem orta hem de büyük ölçekteki ülkeler için önem taşıdığını aktardı.
Meinl-Reisinger, üzerinde çalışılması gereken çok konu bulunduğunu, ancak BM bünyesinde son derece etkin işleyen sistemlerin de olduğunu vurguladı.
İleriye dönük bahsedilen reformlarda bireylerin de dikkate alınması gerektiği değerlendirmesini yapan Meinl-Reisinger, "Uluslararası kurum ve kuruluşların gerçekten çok önemli değerleri var ve belli başlı bölgelerdeki gündemin şekillendirilmesini sağlıyorlar." değerlendirmesinde bulundu.
"ÇOK TARAFLILIĞIN ORTAYA KONULMASI KONUSUNDA HENÜZ EYLEME GEÇİLMEDİ"
İsviçre Dışişleri Bakanı Cassis da çok taraflılığın ortaya konulması konusunda henüz eyleme geçilmediğini, bu konuda derin düşünme seviyesinde olunduğunu kaydetti.
Şu anda yaşanan şeylerin "sistemik geçiş" olduğunu aktaran Cassis, tarihi perspektifi de göz önünde bulundurarak ne deneyimlendiğini anlamaya çalışmanın gerektiğini söyledi.
Cassis, "Soğuk Savaş sonrasında bir illüzyon vardı. Denildi ki: 'Tarihin sonuna geldik.' Artık her yerde demokrasi olacak. Aslında büyük sorunlar çözüldü, denildi. Ancak tabii ki durum bu şekilde değildi." diye konuştu.
Bu kapsamda "gerçekçi" olmak gerektiğinin altını çizen Cassis, "Büyük ülkelerde büyük ordular var. Bazen ne istiyorlarsa onu almaya karar veriyorlar ve o yönde ilerlemek istiyorlar. Bu noktada da yeni bir çok taraflılık oluşuyor." şeklinde konuştu.
Cassis, dünyanın şu anda yeni bir döneme geçiş aşamasında olduğunu belirterek, bu noktada nasıl bir şeyle karşılaşılacağının bilinmediğini ve çok taraflılığın yeniden icat edilmeye çalışıldığını söyledi.
"KÜRESEL ANLAMDA ÇOK TARAFLILIKTAN BAHSETMEMİZ GEREKİYOR"
Portekiz Dışişleri Bakanı Paulo Rangel da "Şu anda deneyimlediğimiz şey bir kriz, çok kritik bir durumdan bahsediyoruz." diyerek, zor bir dönemden geçildiğini ancak duruma başka bir bakış açısıyla da bakılması gerektiğini aktardı.
Çok taraflılık konusunda alınması gereken sorumluluğun bölgesel anlamda ve ikili ilişkilerde çok taraflılığa yatırım yapılması olduğunu aktaran Rangel, "Küresel anlamda çok taraflılıktan bahsetmemiz gerekiyor. Bölgesel çok taraflılığın da olması gerek." görüşünü paylaştı.
Güvenlik Konseyi'nde çeşitliliğin önemine de işaret eden Rangel, "Gerçekten zor olduğunun farkındayım ancak reform gerçekleştirmemiz gerekiyor." ifadesini kullandı.
Rangel, "Bazı kurumlar belki çok işlevsel olmayacak, çok işe yaramayacaklar. Ancak çözümleri bulabilmek için sistem içerisinde olmamız gerekiyor." dedi.
Dünya genelinde çok bahsedilmeyen çatışmaların daha görünür olması gerektiğini söyleyen Rangel, küresel hususlara daha adil şekilde yaklaşılması gerektiğini vurguladı.
"BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇOK TARAFLILIĞIN ORTASINDA OLMALI"
Güney Afrika Uluslararası İlişkiler ve İşbirliği Bakan Yardımcısı Botes ise çok taraflılık ve BM'ye ilişkin konuştu.
"Birleşmiş Milletler elbette ki her zaman çok taraflılığın ortasında olması gerekiyor." diyen Botes, bunun "net" bir şekilde belirtilmesinin önemine dikkati çekti.
Tüm ülkelerin bir tercih yapması gerektiğine işaret eden Botes, "Ya çok taraflılık yolunda ilerleyeceğiz, ya tek kutuplu dünyadan bahsedeceğiz, ya da çok hırslı bir şekilde, çok kutupluluğa odaklanacağız." değerlendirmesinde bulundu.
Botes ayrıca, tüm bu tercihlerin arasında bir "orta nokta" olmadığını vurguladı.
