Asena Yatağan / ANTALYA - Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 5. Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2.gününde ‘Host Talks’ programında bölgedeki gelişmeleri, Türkiye’nin izlediği aktif diplomasi stratejisini ve küresel meselelere yaklaşımını değerlendirdi. Soruları yanıtladı. Fidan özetle şu mesajları verdi:
YANGINLARI SÖNDERMEMİZ LAZIM: Her zamankinden fazla diplomasiye ve diyaloğa, belli kurallara ihtiyacımız var. Kimsenin başka bir ülkenin toprağında gözü olmamalı. Bölgesel işbirliği ve sahiplenme çok önemli. Mevcut yangınları söndürmemiz gerekiyor: Ukrayna, Gazze, İran, Afrika’daki bazı çatışmalar, gerekirse Balkanlar…
RUSYA- UKRAYNA SAVAŞI BİR TARAFA İTİLDİ: İnişler çıkışlar var ama taraflarda ve arabulucularda bir istek görüyoruz. Tarafları diyaloğa devam etmeleri için cesaretlendiriyoruz. O bölgeden odağımızın uzaklaşmaması lazım. İran’daki savaş nedeniyle Rusya-Ukrayna görüşmeleri bir tarafa itilmek zorunda kaldığını görüyoruz.
NETANYAHU TOPRAK PEŞİNDE: İsrail kendi güvenliğinin peşinden koşmuyor, İsrail daha fazla toprak peşinden koşuyor ve özellikle Netanyahu bunu gerekçe göstererek daha fazla toprak almaya çalışıyor. İsrail’in, bölgede barış içinde yaşamanın tek yolunun toprak bütünlüğüne ve sınırlarına saygı göstermek olduğunu anlaması lazım. Avrupa’dan ve ABD’den ciddi destek alıyor. Avrupa Gazze’deki soykırımın ardından İsrail’in yanlış politikalarına bir mesafe koymaya başladı. Fakat AB olarak kurumsal olarak bir araya gelip İsrail’in faaliyetlerini kısatlama konusunda duruş sergileyemiyor.
AB, NATO’DAN BAĞIMSIZ HAREKET EDİYOR: Biz NATO dışişleri ya da savunma bakanları olarak kararlar alıyoruz fakat AB bakanları biraraya geliyorlar, kendi kararlarını alıyorlar. Kararların çatışmasına da pek önem vermiyorlar. AB, NATO’dan tamamıyla bağımsız olarak hareket ediyor. Önemli AB ülkelerini, Birleşik Krallığı, Türkiye’yi çok daha yoğun bir diyalog yapması için cesaretlendirmemiz gerekiyor. Birleşik Krallık bile SAFE’in (Avrupa Güvenlik Eylemi) bir parçası olamıyor. Nihai hale getiremediler bir anlaşmayı. Orta Doğu’da yaptığımız gibi bölgesel sahiplenmeyi aynı şekilde Avrupa’da da gerçekleştirmemiz gerekiyor. Farklı meseleler için fakat aynı metodolojiyi kullanmamız lazım.
‘Acil adımlar atılmalı’
ABD’NİN YENİ POLİTİKASI: ABD uluslararası sistemin problemlerini omuzuna yük olarak almak istemiyor eskisi gibi. Bu da uluslararası sistemi ve dünyadaki birçok bölgeyi zayıf bir hale getiriyor. Yeni kriz bölgeleri oluşmaması için acil adımlar atılması lazım. ABD’nin yeni politikası ile dünyanın ihtiyacı arasında bir denge kurulmalı. AB, NATO önemli sistemler. Şunu tartışıyoruz; bunu nasıl yönetiriz, ABD Avrupa güvenlik mimarisinden çekilirse biz bunun etkilerini nasıl azaltabiliriz. Temmuz ayında ev sahipliği yapacağımız NATO Zirvesi zamanın şartları nedeniyle daha da kritik hale geldi.
Lavrov ile görüştü
Bakan Fidan, Forum marjında çok sayıda ikili görüşme de gerçekleştirdi. Bu kapsamda Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ile de bir araya geldi. Görüşme sonrasında “Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı ile Rusya Federasyonu Dışişleri Bakanlığı arasında 2026-2027 İstişare Eylem Planı” imzalandı. Fidan ayrıca, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, Birleşik Krallık Dışişleri, İngiliz Milletler Topluluğu ve Kalkınma Bakanı Yvette Cooper, İsviçre Konfederasyonu Dışişleri Bakanı Ignazio Cassi, Türkmenistan Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Raşit Meredov, ABD’nin Afrika Kıdemli Danışmanı Massad Boulos ile de ikili görüşmelerde bulundu. Fidan, Balkan Barış Platformu Üçüncü Dışişleri Bakanları Toplantısı’na, bakanlar düzeyinde Gazze konulu toplantıya ve Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Dışişleri Bakanları Konseyi Gayri Resmi Toplantısına da ev sahipliği yaptı.
İstanbul’da müzakereye Lavrov’dan yeşil ışık
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Antalya Diplomasi Forumu’nda yaptığı konuşmada, Ukrayna krizinin çözümüne ilişkin müzakerelerin İstanbul’da yeniden başlatılması olasılığını olumlu karşıladıklarını söyledi. Görüşmelerin yeniden başlatılmasının Moskova için birinci öncelik olmadığını belirten Lavrov, uygun koşullar oluştuğunda masaya oturmaya hazır olduklarını vurguladı. Kimseyi müzakereye zorlamadıklarını her zaman “eğer ortağımız müzakereye hazırsa biz buna hazırız” dediklerini ifade eden Lavrov, “Üstelik bu, müzakere ettiğimiz Ukraynalı meslektaşlarımızın, geçmişteki üzücü eylemlerine rağmen geçerli” diye konuştu.
