Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Barış Borlat, Çanakkale Kara Savaşları'nın kahraman birliği 57'nci Alay Sancağı için verilen altın ve gümüş imtiyaz ile harp madalyalarının hangi şartlarda ve nasıl bir törenle takıldığı ve Mustafa Kemal Atatürk'ün törene gönderdiği mektubun arşiv belgelerinin ortaya çıkarıldığını söyledi.
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı bünyesinde yürütülen 'Şehit Bilgi Kapısı Projesi’ kapsamında gerçekleştirilen çalışmalarla Çanakkale Kara Savaşları'nın kahraman birliği 57'nci Alay Sancağı için yapılan madalya törenine ait arşiv belgelerini gün yüzüne çıkarıldı. Söz konusu belgelerle 57'nci Alay Sancağı'na altın ve gümüş imtiyaz ile harp madalyalarının hangi şartlarda ve nasıl bir törenle takıldığı ve Mustafa Kemal Atatürk'ün tören günü yazdığı mektubun ortaya çıktığı belirtildi.
'ANCAK BU TÖRENLE İLGİLİ BİLGİLER İLK DEFA ORTAYA ÇIKMIŞTIR'
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Barış Borlat, Çanakkale Kara Muharebeleri sırasında Arıburnu bölgesindeki en önemli kuvvetlerden birini 57'nci Alay'ın oluşturduğunu belirtip, "Bu alay Çanakkale muharebeleri esnasında aynı zamanda en çok şehit veren alaylarımızın başında gelmektedir. 57'nci Alay'ın bu kahramanlığı üzerine bizzat alay komutanı tarafından 5 Mayıs 1915'te bir yazı yazılarak alayın sancağına madalya takılması için talep oluşturulmuştur. Hatta bu talep esnasında göndermiş olduğu yazıda alay komutanı, tümen komutanına, alayın kahramanlığının bölgede bulunan diğer alaylar tarafından da kabul edilmiş olduğunu söylemiştir" dedi.
Harbiye Nezareti'nin alay sancağına madalya takılması talebini muharebenin devam etmesi nedeniyle ancak muharebenin sonuna yaklaşılan 27 Aralık 1915 tarihinde bir yazıyla onayladığını gördüklerini belirten Doç. Dr. Borlat, "Nitekim alay sancağının Çanakkale Muharebesi esnasında özel muhafız birliği tarafından korunması için azami özen gösterilmiş.
Hatta bu özeni göstermeyenlerin bu süreç esnasında cezalandırılmış olduğunu göreceğiz. Muharebeler bittiğinde ise 57'nci Alay'ın sancağına bir madalya takılması için töreni gerçekleştirilmiştir. Ancak bu törenle ilgili bilgiler ilk defa ortaya çıkmıştır. Bugüne kadar böyle bir madalya takılma sürecinin varlığı bilmesine rağmen Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı tarafından yapılan arşiv çalışması esnasında tümenin bütün belgeleri incelenmiş ve bu esnada alaya Keşan'ın Çelebi köyünde madalya takılmasına dair tören programı ortaya çıkmıştır" dedi.
'ASKERLERİMİZİN RUHUNA DUA EDİLMESİ ÖNGÖRÜLMÜŞ'
Törenin Çanakkale muharebelerinin yıl dönümü olan 25 Nisan 1916'da gerçekleştirilmiş olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Borlat, tören programı ile ilgili şu bilgilere yer verdi:
"Kolordu komutanı bizzat kendisi törene katılacak. Aynı zamanda tümenin bağlantılı olduğu 57'nci Alay, 72'nci Alay, 77'nci Alay ve süvari birliklerinden göndermiş olan merasim askerleri de bu törende yerini alacaklardı. Tören programına göre alay sancağı orta kısımda duracak. Kolordu komutanı bizzat konuşmasıyla töreni başlatacak.
Aynı zamanda kolordu komutanından sonra Tümen Komutanı Şefik Aker, bizzat gelerek 57'nci Alay'ın Çanakkale Muharebesi esnasındaki rolünü anlatacak. Ardından başka bir askerse şehitlerimizi anmak amacıyla bir konuşma icra edecektir. Bu konuşmalardan sonra ise alay müftüsü tarafından askerlerimizin ruhuna bir dua okunması öngörülmüş."
'MUSTAFA KEMAL MEKTUBUNDA 57'NCİ ALAY'IN CEPHEDEKİ KAHRAMANLIĞINI ANLATMIŞ'
Törenin en önemli detaylarından birinin de Mustafa Kemal Atatürk'ün törene çağırılması olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Borlat, "Ancak Mustafa Kemal bu esnada 16'ncı Kolordu Komutanlığı nedeniyle Silvan'da bulunduğu için kendisi törene katılamamış. Bunun yerine törene bir mektup göndermiştir. Bunun Mustafa Kemal'in ilk defa ortaya çıkan mektuplarından birisi olduğunu göreceğiz. Mustafa Kemal bu mektubunda 57'nci Alay'ın Çanakkale Cephesi'ndeki kahramanlığını anlatmış. Aynı zamanda Alay'ın şehitlerinin ruhlarına Fatiha okunmasını istemiştir. Nitekim Atatürk'ün göndermiş olduğu mektupta Çelebi köyünde yapılan tören esnasında askerlerimize okunmuş. Böylece başlayan Çelebi köyündeki törenin son kısmında dualar edildikten sonra askerlere eğlence düzenlenmiş. Askerler diz çökmek suretiyle ortada bir yuvarlak oluşturmuşlar. Etrafında ise değişik oyunlar oynanmak suretiyle askerlerimizin töreni sonlandırmış. Ele geçiren bu belgeler sayesinde biz 57'nci Alay'ın Çanakkale Cephesi'ndeki rolünün ortaya çıkmasının yanı sırada sancak törenini de ilk defa ortaya çıkarmış olduk" diye konuştu.
