İzmir'in büyüleyici tarihini yansıtan ilçe ve semt isimleri, şehrin çok kültürlü geçmişinin izlerini taşıyor. Osmanlı döneminde Rumca isimlerle anılan birçok semt, Cumhuriyet döneminde Türkçe karşılıklarıyla yeniden adlandırıldı. İşte İzmir'in zengin tarihsel dokusunu yansıtan ilçe ve semt isimleri.
Merkez ilçeler ve semtlerin eski isimleri
- Konak: Smyrna
- Karşıyaka: Kordelya (Cordelio)
- Bornova: Birunabad/Akropedon/Pirino Barys
- Alsancak: Punta
- Bayraklı: Pagos
- Basmane: Agias Vuklas
- Hilal: Stavros/Istavroz (Haç anlamına geliyor)
- Kadifekale: Pagos
- Kahramanlar: Mortakya
- Güzelyalı: Mirakti
- Göztepe: Enopi (bir dönem Köztepe olarak da biliniyordu)
- Bostanlı: Papa Skala
- İnciraltı: Neo Kastro (Yeni Kale anlamında)
-
Diğer ilçelerin eski isimleri
- Aliağa: Kyme
- Balçova: Ayesefit
- Bayındır: Bayındır Türkmen Boyu'ndan gelmiştir
- Bergama: Perg-a-uma/Perg/Berg (Arapça'da kale anlamına geliyor)
- Buca: Boudca/Kohi (sonra Gonia ve Bugia olarak değişmiş)
- Çeşme: Kyssus
- Çiğli: Silleon
- Foça: Phokaia (denizde yaşayan foklardan dolayı)
- Gaziemir: Imerion (Aydınoğlu Gazi Umur Bey'in adından)
- Gökkaya: Melanpagos (Yunanca "Yağıztepe" veya "Karatepe" anlamında)
- Güzelbahçe: Klazomenia/Klizman (sonra Kızılbahçe olarak değişmiş)
- Selçuk: Ephesus/Efes
- Tire: Thira/Thyera/Tyrha/Apaterie/Teria
Torbalı için tarih boyunca kullanılan çeşitli isimler şunlardır:
- Tur-i Bali: 1530 yılı Tapu Tahrir Defteri'nde Torbalı'nın adı "Tur-i Bali" olarak geçmektedir. Arapçada "Bali'nin Dağı" anlamına gelen bu isim, 166 No'lu Anadolu Muhasebe Defteri'nde "Çiftlikat-ı Tur-i Bali" şeklinde de kaydedilmiştir.
- Toribali: 1600'lü yıllarda bölgeden geçen bir gezginin yazılarında isim "Toribali" olarak geçmektedir.
- Kızılhisar ve Tiryanda: 19. yüzyıla kadar Torbalı'nın bulunduğu alan "Kızılhisar" ve "Tiryanda" adındaki yerleşimlerle anılmıştır. Bu yerleşimler zamanla önemini yitirmiştir.
- Metropolis/Triyanna/Tripolis: İlçenin ismini antik çağın ünlü şehirlerinden Metropolis'ten, diğer adıyla Triyanna ya da Tripolis'ten aldığı da rivayet edilmektedir. Metropolis, "Ana Tanrıça Kenti" anlamına gelmektedir ve İonia bölgesinin önemli bir antik kentidir.
İlçe adının kökeni hakkında rivayetler
Torbalı adının kökeni konusunda 20'ye yakın rivayet bulunmaktadır. Bunlardan biri, Sultan Abdülhamid'in çiftliğine fidanlar diken Murat Bey'in, fidanların zarar görmemesi için develerin ağzına "torba" bağlanmasını emretmesi ve yörenin daha sonra "Torbalı" adıyla anılmaya başlamasıdır.
- Karşıyaka, Osmanlı döneminde Kordelya (Cordelio) olarak biliniyordu. İzmir Körfezi'nin karşı kıyısında yer aldığı için Türkçede "karşı yaka" anlamında bu ismi almıştır. Kordelya ismi, Fransızca "Coeur de Lion" (Aslan Yürek) ifadesinden geldiği düşünülmektedir.
